اوج ریسک گرفتاری و کاهش پرونده قضایی در ماه رمضان.

بنام خداوند(ج)

اوج ریسک گرفتاری و کاهش پرونده قضایی در ماه مبارک رمضان

 

نجیب الله حسینی؛ دانشجوی سال سوم حقوق.

 

مقدمه:

در تحقیقاتی گوناگون که، صورت گرفته است، تمامی محققان دریافته اند که غلبه نیروی "پلیس درون" یا همان وجدان بزهکاران و مجرمان است که سبب شده می شود آنها در ماه مبارک رمضان کمتر بسوی ارتکاب جرم بروند.

 پس می توان با صراحت بیان کرد که این وجدان است که مجرم را از ارتکاب جرم باز میدارد و عوامل دیگر، گویا غافل اند.

بر همین مبنا،به چند عامل در کاهش جرم در ماه مبارک رمضان اجمالا اشاره می نماییم.

 

الف) اوج ریسک ارتکاب جرم  

این وضاحت دارد که اعتقادات مذهبی و دینی نه اینکه یک دوره است مثلا در ماه مبارک رمضان، بلکه هر زمانی که در فرد حیات باشد مانع ارتکاب جرم می گردد. و در صورتیکه حیات اعتقادات مذهبی از سوی شخص تضمین گردد ، چی بسا، یک عمر، راه انسان مؤمنی را بر بزهکاری و انحرافات اجتماعی بسته نماید. با این وصف، میتوان این حرف را با جرئت گفت که اعتقادات دینی و تکریم اعتقادات سایرین ، میتواند ازعوامل تأثیرگذار در کاهش فعل مجرمانه در طول سال و اخصا ماه رمضان باشد.

از نگاه دیگر، در این ماه فرصت های انجام و ارتکاب عمل مجرمانه اندک می گردد چون معمولا ؛ درماه رمضان، تعداد زیادی از افراد جامعه ساعات بیشتری از روز را در منازل خود میگذرانند و کمتر در محیط های عمومی اند مانند کارمندان دولت که قبلا ٨ الی ۹ ساعت در بیرون اند و کار می کنند در ماه مبارک رمضان ۵ الی ۷ ساعت در روز کار می کنند و بقیه اوقات را در خانه اند.

از جانبی هم حضور افراد در منزل در طول روز و همچنین شب بیداری روزه داران همه دست به دست هم می دهند تا جرایم علیه اموال، که عموماً شب هنگام تحقق می یابد؛ مثل سرقت از منازل و موترها کمتر اتفاق بیافتد. که دلیل اصلی آن سنجش اوج ریسک یا خطر ارتکاب جرم است که توسط بزهکاران صورت می گیرد.

ب) تغییر و تبدیل جرایم در ماه رمضان

قبلا گفتیم ریسک دستگیری مجرمین به دلایل بالا، اوج می گیرد، پس میدانیم مجرمین که حرفه ای اند، تنها 

راه امرار معاش شان همین ارتکاب جرم است، انان نمی توانند صبر کنند تا رمضان تمام شود و ریسک 

دستگیری افت کند. بناء، دست به چاره شده و به جای جرایم با ریسک بالا ، جرایم باریسک کمتری را انتخاب می کند.

مثلا ؛ بجای سرقت از منازل که معمولا مردم بیدار اند و یا سرقت موتر، دست به جرایم مخفیانه و قاچاق و سرقت از افراد شناخته و کلاهبرداری می زنند.

بر علاوه دیگر مجرمان، یکی از خطرناکترین مجرمان بنام یقه سفید یاد می شود.

 یقه سفیدان مجرمینی هستند که به سبب شغل به ظاهر آبرومند و در پس منزلت اجتماعی شان مشغول اختلاس، فرار مالیاتی و کلاه برداری های بزرگ هستند. اینان چه بسا تمام ایام سال، بدون توقف مشغول ارتکاب جرایمی هستند که زیانی به مراتب بیشتر از سایر بزهکاران به جامعه میرساند، لیکن به دلیل پوشش هایی که برای خود درست کرده اند ریسک گرفتاری را پائین اورده اند.

فضای معنوی ماه رمضان نقش برجسته ای در کاهش جرایم دارد به طوری که آمار جرم و جنایت کاهش چشمگیری دارد ؛چرا که میزان کنترل درونی شهروندان، حتی افرادی که از پتانسیل بالایی برای ارتکاب تخلف برخوردارند هم افزایش مییابد که این نوع کنترل پیش از هرعامل دیگری قادر است بر رفتار افراد جامعه تاثیر مثبت بگذارد.

درماه رمضان فشار هنجاری برای عدم ارتکاب رفتارهای خلاف هنجار افزایش پیدا میکند که این نوعی خود کنترلی است که افراد متخلف را از گرایش به رفتارهای خلاف باز میدارد.

تعدادی از دانشمندان، کاهش جرائم و پرونده های قضایی در ماه مبارک رمضان را از برکات ماه خدا می دانند.

انان علاوه می نمایند که تهذیب نفس و گرایش به معنویات در ماه مبارک رمضان مردم را از انجام کارهای خلاف باز میدارد و آمارها نشان دهنده کاهش جرائمی همچون سرقت، قتل، آدم ربایی و... می باشد.

در نتیجه؛

کاهش جرم و جمعیت کیفری از برکات ماه مبارک رمضان است، در این ماه مبارک میزان جرم و انجام گناه به حداقل رسیده و به طرز چشمگیری کاهش مییابد، به عنوان مثال جرائم خشن، سرقت از منازل، انحرافهای اخلاقی و قانونگریزی تا حدی کاهش پیدا میکند که به احساس امنیت عمومی به صورت بی شایبه ای اثر مترتب می نماید.

در ایام مذهبی و حتی اعیاد، آمار جرم و جنایت کاهش پیدا کرده و مردم به طور اتوماتیک از هر گونه خطا خودداری میکنند.

گسترش معنویات در جامعه مهمترین راهکار پیشگیری از جرایم است. از آنجایی که برخی از این جرایم با اعتقادات مذهبی مردم آن هم در ایام رمضان سنخیت ندارد، کارشناسان حقوقی و جامعه شناسی به کاهش جرایم در این ماه تاکید دارند.

 مردم طی یک ماه رمضان سعی میکنند به کارهای گذشته خود بیشتر فکر کنند و حتی برخی از مجرمان در این ماه مصمم میشوند که هرگز مرتکب خلاف نشوند.

برنامه های خوبی طی یک ماه رمضان در زندانها برگزار میشود که این برنامه ها نقش عمده ای در تغییر نگرش مجرمان نسبت به زندگی پس از خروج از زندان در میان مردم جامعه دارد.

در فرهنگ دینی ما به این نکته اشاره شده که در ماه رمضان شیطان غل و زنجیر میشود و همین مسأله باعث دوری افراد از ارتکاب به جرم و جنایت در ماه رمضان خواهد شد.

شواهد آماری فراوانی در دست است که نشان میدهد در ماه مبارک رمضان به طور قابل توجهی از میزان وقوع جرم و کجروی و دست یازدیدن به بسیاری از کنشهای مغایر با ارزشهای اجتماعی و قواعد اخلاقی و ضوابط قانونی، کاسته میشود.

ماه مبارک رمضان از ابعاد مختلف در کاهش جرایم اثر گذار است، چرا که این ماه، ماه کنترل نفس است و انسان را از هرگونه خطا باز میدارد.

حرمت و اهمیت ماه رمضان در نظر مسلمانان باعث شده تا این ماه دارای ارزش و اهمیت خاصی شده و در کنترل نفس، کاهش جرایم و ناهنجاریهای اجتماعی تاثیر فراوانی داشته باشد.

خواه ناخواه، روزه و روزه داری در کاهش جرایم تاثیر گذاشته و ورودی پروندههای جرم و جنایت به محاکم قضایی کم میشود.

 

تاثر روزه بر کاهش جرم.

روزه و تاثیر ان بر کاهش جرم

ـــــــ

انیس گل دانشیار؛دانشجوی سال دوم حقوق.

اجماع کلی وجود دارد که یکی از عبادت های مورد اتفاق همه ادیان، روزه است. شرط اساسی در روزه داری این است که روزه دار باید مضاف بر حذر از خوردن و نوشیدن ، محرمات و گناهان را نیز ترک کند. اری ! یکی از ثاثیرات اساسی ماه مبارک رمضان تزکیه نفس و روح و کمک به سلامت جسمانی انسان و جامعه مشهود است. ما بعضی ها را می بینیم که در طول سال حتی نماز هم نمی خوانند اما با داخل شدن ماه مبارک رمضان با گرفتن روزه، به خواندن نماز نیز اقدام می کنند و در طول روز از کارهای چون دروغ گویی، کلاهبرداری حتی کم فروشی و دها مورد دیگر حذر می نمایند.

یک چیزیکه قابل اشاره است این است ، زمانیکه اینگونه افراد را می بینیم خوب است که با چنین افرادی به عقیده و کارشان ارج گذاشته و به جای حرف های دلسرد کنند و بی مورد از کارشان حمایت کرده و لطف و عنایت الهی را درهمه شامل حالشان بدانیم. چه بسا کسانی که بدلیل برخورد های غلط و امر به معروف و نهی از منکرهای افراطی از دین زده شده و از آن فاصله می گیرند.طبق آمار بدست آمده ازمراکز قضایی و دعاوی کشورهای اسلامی، آمارجرایم درماه مبارک رمضان ، هرساله کاهش چشمگیری داشته است.

 از آنجایی که جرم و جنایت پدیده های منفی اجتماع و مجرم پدید آورنده آنهاست، و هیچ کدام نیزعلت اصلی بروز جرم نمی باشند، لذا لازم است تا برای بر طرف کردن این معضلات شوم، انواع جرم و علل وقوع آن ها از نظرعلمی، روانشناسی، اجتماعی و….مورد بررسی قرار گیرد.در حقیقت مجرم به نوعی بیمارتلقی شده و باید برای درمان وی چاره اندیشید.

همانطور که در پزشکی از هر دو روش پیشگیری و درمان برای معالجه بیماران استفاده می شود.در روانشناسی و جامعه شناسی نیز باید ازهر دو روش بهره بردو صد البته که پیشگیری بهتر از درمان است.

محققان براین نتیجه نایل امده اند که: برجسته‌ترین اثر ماه مبارک رمضان ، کنترل انسان و مهار تمایلات جسمانی و تقویت روحیه مقاومت در برابر جاذبه های نفسانی است که گوهر اصلی وجود انسان را سر زنده و بالنده می‌کند. باید گفت که رشد این اصلاح اجتماعی را باید در گرایش افراد جامعه به معنویات و سلطه معنویت بر جامعه جستجو گردد.

 این راهکار بزرگ معنوی می تواند راه گشای دیگر معضلات اجتماع اسلامی قرار گیرد. بر اساس امار های که تیم تحقیقاتی انجمن علمی دانشجویان حقوق دریافته است؛ آماری که سالهای اخیر در کشور انجام شده نشان‌دهنده این است که اصولا در ماه رمضان آمار اکثر جرایم کاهش چشمگیری دارد. به طور مثال؛ در سال گذشته در رابطه با سرقت منزل با ۲۰ درصد کاهش ، راهزنی ۶۷ در صد کاهش جرم مواجه بودیم. همچنین در خصوص سرقت موتر و لوازم داخل موتر و کیسه بری و قتل و سایر جرایم کاهش کلی جرم را داشتیم و مطمئنا در سال جاری هم به همین صورت گزارش شده است.

رابطه معکوس دین و معنویت بااعمال ناپسند، و قوه جاذبه بازدارندگی فریضه‌هایی که ‌از سوی پیامبران الهی به‌مردم آموخته شده‌است در برابر ناهنجاری ها، موضوعی ثابت شده در علوم رفتاری است. از آنجا که ماه رمضان نیز بین مسلمانان به ماه پرهیزگاری و عبادت شهرت دارد، مردم به حرمت قداست این ماه ، بیش از سایر ماه‌های سال سعی بر پیشه کردن کارهای نیکو و دوری از گناه و جرم دارند. کمک به نیازمندان،پرهیز از پرخاشگری،کمک به همنوعان، سنت رایج هر ساله مسلمانان، در ماه رمضان است.

دراین راستا جامعه‌شناسان وآسیب شناسان اجتماعی بر این باورند که تاکید مردم بر پایبندی به اخلاقیات و پیوند با جلوه‌هایی ازمعنویت در ماه رمضان، باعث کاهش چشم‌گیر انواع ناهنجاری‌های اجتماعی می‌شود.

روان شناسان، علت کاهش وقوع انواع بزهکاری درماه مبارک رمضان را افزایش ضریب تحمل در افراد روزه‌دار میدانند و اعتقاد دارند که روزه‌داری صبر و تحمل افراد را بالا می‌برد و به همین دلیل جامعه در ماه مبارک رمضان، شاهد کاهش انواع جرایم است. این روان شناسان به تاثیرات روحی و رفتاری روزه‌داری تاکید دارند و می افزایند که در ماه مبارک رمضان میزان سرزنش‌ها و نیش زبان‌های افراد به یکدیگر هم کاهش می‌یابد.

دانشمدان به وضوح تایید کرده اند که به طور معمول با روزه داری می‌توان صفات رذیله را که منجر به مکدرشدن روح انسان می‌شود دور گذاشت و روح و روان خود را پاک کرد. همچنین برپایی ضیافت افطاری در ماه مبارک رمضان را از رسم‌های نیکو در این ماه گفته شده و این کار خداپسندانه منجر به پر شدن شکاف در جامعه و افزایش دوستی و مهربانی میان افراد می‌شود.

راز و نیاز با خداوند که در این ماه زمان بیشتری از افراد را به‌خود اختصاص می‌دهد، صفا و صمیمیت در قلب‌ها ایجاد می‌کند و این تغییر درونی به تدریج در رفتارهای ظاهری افراد نیز متجلی می‌شود. دانشمندان می گویند دوری از گناه در ماه رمضان باعث شکوفایی روح انسان‌ها می‌شود و هم فرصتی است برای فرد تا اعمال یکساله خود را بازبینی کند. اینک با استناد به نتایج تحقیقات انجام‌شده، می توان گفت که وقوع جرم وجنایت و میزان ارتکاب رفتارهای نابهنجار نه تنها در کشور ما، بلکه درسایر کشورهای اسلامی درماه مبارک رمضان به شکل چشم‌گیری کاهش می‌یابد.

دستورهای دین اسلام نه تنها بر مسایل کلان معنوی تاثیرگذار است بلکه روابط ساده و روزمره میان انسان‌ها را نیز تنظیم می‌کند. دستورات دین مبین اسلام همان اصول اساسی “بهداشت روانی” است که علم، مدعی طرح آن است. 

و در پایان ، بدیهی است ماه ‌مبارک رمضان و انجام مناسک عبادی این ماه بیشتر مورد توجه و عنایت کسانی است که درشرایط عادی انجام گناه برایشان ساده‌تر است اما روزه به نوعی ، به عامل بازدارنده مبدل می‌شود. دانشمندان زیادی می گویند که ‌کاهش جرایم درماه رمضان فقط یک ادعا نیست بلکه همبستگی میان مسلمانان و میل رو به ‌تزاید آنان برای شرکت در مراسم و مناسک جمعی همچون نمازهای جماعت ، منجر به تقویت روحیه گروهی و افزایش پیوندهای عاطفی میان مسلمانان می‌شود و این پیوندها خود عاملی برای کاهش جرایم محسوب می‌شود.

کارهایی مانند رسیدگی به ایتام و نیازمندان، و فراهم کردن شرایط آزادی زندانیانی که به دلایل شرایط موجود اقتصادی یا بر اثر حادثه‌ای ناگوار به زندان افتاده‌اند، از مزایای ماه رمضان است که برکات آن ماندگار است.

دستگیری از نیازمندان و ایتام و مهیاکردن شرایط زندگی بهتر برای آنان، باعث می‌شود این افراد ازانواع آسیب‌های اجتماعی که سرمنشاء آن فقر است، مصون بمانند. قابل ذکر است که تامین آینده ایتام و فرزندان با استعداد خانواده‌های بی‌بضاعت به جای اینکه از آنان بزهکاران بالفعل بسازد، این افراد را به سرمایه‌های ارزشمند اجتماعی تبدیل می‌کند.

 و در یک کلام همهی اینها نیاز مند تداوم است، با این توضیح که رسم‌های پسندیده ماه‌رمضان که تاثیرات درازمدت در روابط اجتماعی و فرهنگی جامعه دارد، باید بعد از ماه رمضان نیز ادامه پیدا کند. تداوم چنین برنامه‌هایی انسجام اجتماعی را تقویت و آسیب‌های اجتماعی و جرم را کاهش می‌دهد.

 

نقش اثر تقویتی روزه در کاهش جرم در ماه مبارک رمضان.

بــــسم الله الرحمن الرحیم ط

اثر تقویت روحی روزه و کاهش جرایم در ماه رمضان

ــــ

 شکوفه رضایی؛دانشجوی سال سوم حقوق.

مقدمه:

 طبق بررسی ها ، سر منشاء کثیری از جرائم، بحث روحی روانی است و این در حالی است که یکی از تاثیرات روزه را بر جسم و جان میدانند. تحقیقات ی انجام شده، نمایانگر ان است ؛ افرادی که به معنویت بیشتر اهمیت میدهند در مقایسه با افردای که بحث معنوی را کمتر مورد توجه قرار می دهد، در معرض اختلالات روحی روانی و ناهنجاری ها و نیز بزهکاری که ریشه در روحیه افراد دارد، قرار میگیرند.

تعالی روحیه و تقلیل رفتارهای خشونت آمیز و خشن، وفور همبستگی اجتماعی، تعمیم روحیه سازش و کار گروهی، افت اضطراب و استرس، زیر نظر داشتن رفتارهای غیر اجتماعی از مهم و اهمی نتایج حاصله ماه رمضان است.

 توجه به مسائل عبادی و امور معنوی بهترین درمان برای بسیاری از بیماری‏های روحی و روانی انسان است، به طوری که بر اساس تحقیق روانشناسان نقش روزه در سلامت روان افراد به مراتب بالاتر از نقش آن در سلامت جسم است و ضمن درمان اغلب بیماری‏های روحی، به تقویت روحیه افراد کمک زیادی می کند.

با توجه به مقدمه بالا، اینک به موارد به عنوان اثرات روزه در کاهش جرم، اشاره می کنیم.

 

الف) افزایش صبر و تحمل در برابر ناملایمات

قبلا هم اذعان داشتیم که بسیاری از آسیب های اجتماعی نظیر توهین، پرخاشگری ، جرایم منجمله قتل و سایر ناهنجاری ها در جامعه ریشه روحی و روانی دارد که با روزه داری، صبر و تحمل افراد در برابر ناملایمات زندگی افزایش می یابد و این صبر، مانع تحقق کج رویها می گردد.

زمانیکه تحمل افراد وفور یافت، باعث پیشگیری از تصمیمات احساسی و عجولانه می گردد و در واقع تامل کردن در هر کاری سرلوحه ، قرار خواهد گرفت.هرچند امروزه افراد به علت مسائل و مشکلات اجتماعی و اقتصادی به همراه صنعتی شدن و رشد تکنالوژی ها آرامش گذشته خود را از دست داده اند، اما معنویت یکی از عوامل فراهم کننده آرامش روح و روان انسانهاست و روزه داری میتواند موثرترین راه تامین کننده آرامش درون افراد و همچنین خانواده ها باشد. به طور قاطبه، در اثر روزه به نوعی اطمینان خاطر و اعتمادی برای انسان ایجاد میشود و او درک میکند که به وسیله روزه داری با معبود خود رابطه پیدا کرده و بدین ترتیب به آرامش واقعی دست می یابد. این امر آثار مطلوب اجتماعی نیز به همراه می آورد و ضمن اینکه با خانواده و همكارانش برخورد بهتر و متواضعانه خواهد داشت، همین احساس به جامعه و هم نوعانش گسترش می یابد. با توجه به اینکه در ماه رمضان ارزش های معنوی و عرفانی بیشتر از ماه های دیگر نمود پیدا می کند، بنابراین نوعی نظم در رفتارها و زندگی افراد حکم فرما می شود که در نتیجه آن، عادات ناپسند روزانه تقلیل شده و تاثیر مثبتی بر حالات روحی، عاطفی و حتی رفتارهای اجتماعی انسان شکل می گیرد.

 

ب) کاهش استرس و اضطراب در ماه رمضان

 دینداری و معنویت تأثیر معجزه آسایی بر سلامت روان انسانها دارد. قطعا روزه داری و دیگر عبادات و توجه به معبود باعث میشود نوعی آرامش روحی و روانی در انسان ایجاد شود كه این امر منتج به کاهش استرس و همچنین انواع اختلالات روانی افراد میشود. البته باید تاکید کرد روزه داری در صورتی منجر به کاهش استرس، اضطراب و افسردگی در افراد میشود که روزه داری صحیح و اصول آن نظیر خودداری از پرخوری و بی نظمی در خواب، رعایت شود در غیر این صورت حتی ممکن است تاثیراتی عکس به همراه داشته باشد.درمان افسردگی از دیگر اثرات مثبت روزه داری است که کارشناسان صحی معتقدند که ماه رمضان که به طور معمول ماه کم خوابی است و در واقع بیداری روزه داران برای سحری خوردن و انجام فرایض عبادی که ساعاتی را به خود اختصاص میدهد، در اصل نوعی کم خوابی تلقی میشود، یکی از روش های درمانی موثر در بیماران افسرده است. البته باید توجه داشت که بیماران بسته به نوع بیماری و شرایط آن مجاز به گرفتن روزه هستند، به طوری که گاهی مواقع به هم خوردن نظم خواب، گرسنگی و تشنگی ناشی از روزه داری میتواند استرس و اضطراب را در بیماران روحی و روانی افزایش دهد. در ضمن ناگفته نماند که گاهی در ماه رمضان برخی بدخلقی ها به خصوص در افراد (عملی) دیده میشود كه بخشی از این تغییرات ناشی از برخی تغییرات در رفتار مثل محدود شدن مصرف سیگرت و چای و نیز کم خوابی شبانه وكالری دریافتی نشأت می گیرد، اما از سوی دیگر این ماه فرصتی بسیار مناسب برای ترک سگرت است.

 

ج) کاهش ناهنجاری ها و جرائم

 به دلیل قویتر شدن ارتباط بین انسان با خدا در ماه رمضان، تاثیرات مثبتی بر رفتار انسان ایجاد میشود كه باعث میشود افراد از رفتارهای خسته کننده روزمره و حتی رفتارهای غیر اجتماعی خود تا حدودی دور و در طی یك ماه به طور معمول به تمرین خودداری و تقویت معنویت بپردازد، به طوری که بر اساس مطالعات صورت گرفته میزان بزهكاری در ماه رمضان به میزان قابل توجهی كاهش یافته و به دلیل تحول فکر، به مراتب رفتارها نیز تغییر و کنترل رفتارهای غیر اجتماعی در این ماه بهتر از گذشته اتفاق می افتد. 

 

درنتیجه؛

شواهد آماري زیادی موجود است که نشان داده است در ماه مبارک رمضان از ميزان جرائم جرم و بزهکاری ها کاهش پیدا میکند. اين كاهش در برخي از ناهنجاری های اجتماعی چنان است که حتی به كمتر از نصف می رسد. در اين ماه جرائم خشن، انحرافات اخلاقي و حتي تا سرحدی تقليل مي يابد كه بر احساس امنيت عمومي به صورت معناداري تاثير ميگذارد و آرامش و رضايت عموم را در بر می گیرد.